Kreu Ditar Vetëdija e veçoi njeriun

Vetëdija e veçoi njeriun

1163
0

Vetëdija kjo cilësi që nuk përjetohet nga asnjë qënje tjetër e veçoi njeriun nga një botë e pafund gjallesash. Vetëdije do të thotë: Të mendosh e të veprosh , të planifikosh e të zbatosh, të punosh e të jetosh . Vetëdia është ajo dhunti e fituar në luftë me dukuritë e natyrës, në lufte e bashkëveprim në llojin e vet në luftë e përshtatshmëri me mjedisin në luftë e punë për të siguruar mjetet e jetesës në luftë punë e kujdes për të vegjëlit që ata të rritën , në luftë e punë për të mbrojtur tokat e zëna , në luftë e punë për të prodhuar sa më shumë e me cilësi , në luftë e punë për të krijuar familen , në luftë e punë për të krijuar moralin e për ta mbrojtur atë . Në keto përpjekje , me një ashpërsi me mjedisin , njeriu e ka nënshtruar atë , e ka transformuar atë në leverdi të ti duke krijuar të mirat material për të jetuar dhe kulturën . Njeriu në udhtim –formimin e ti ka ardhur duke përfeksionuar gjithçka si veglat e punës , punën , bashkveprimin , sjelljen , moralin , banimin , ushqimin , komunikimin (gjuhën) , kulturën , mbrojtjen dhe ka përcakuar histori-formimin . Këta tregues , veçanrisht  gjuha , kultura e historia kanë formuar mvetësinë e kombësive . Populli shqiptar njhet si nder popujt më të vjetër dhe trguesit e ti gjuha , kultura dhe historia kanë bërë, që ai të jetë një komb më vete . Njeriu , që nga paraardhësit e ti (lemurianët)e gjerë te njeriu i parë (homosapienës ) e shumë vite të tjera më pas ka kalue faza , ngjashmëri  kafshërore. Periudha e materiarkatit ka qënë ajo periudhë , kur gruja sundonte e pasardhësve nuk u dihej babai . Kalimi nga matriarkate te patriarkati solli ndryshime esenciale . Në këtë fazë filluan të lindin elementët e familes , që erdhën duke u forcuar nga dita në ditë , çka formuan një vijë ndarse të thelluar në mes njeriut e paraardhësve . Konjukturimi i familjes , këti elementi bazë të shoqërisë , shënoi ndryshim cilësor në shoqërinë njerëzore . Hallet dhe mënyra e jetesës ishin problem për çdo antarë të saj . Vetëdia shënoi një stad të ri . Kujdesi për të rujtur familen ishte kryesori . Ai zanafill i kujdesit familjar , duke flakur negativitetet dhe duke përfeksionuar maradhënjët në mes përbërsave , erdhi duke u traxhguar nga brezi në brez deri në atë cak sa që mund të themi , që familja u bë e shejtë dhe e pa cenuar . Gjatë gjithë periudhave deri në kohët e historisë së re modern , femëra mbeti e shtypur , pra edhe në famile mbizotronte pabarazia e keqtrajrtimi . Ndryshimet e sistemeve njerëzor nga skllavopronaria te komunizmi shkencor sollën transformime . Transformimet në bazë e supërstrukturë arritën të konsolidonin një vetëdije ndergjegjësore , që njeriu të hulumtoj mbi gjithçka që e rrethon dhe të ndikojë në atë rrethim në të mirë të tijë . Gruja mbetet gjatë gjithë atyre transformimeve e nënshtruar . Në famile e shoqëria mbizotronte pabarazia . Rendi i ri komunist sanksionoi barazinë gjinore , ku gruja dhe burri quhen të barabartë dhe gëzojnë të drejta të njëjta në të gjitha sferat e jetës. Mbi këtë përcaktim edhe familja ndryshoi në mënyrat e formimit të saj dhe funksionet , që ajo do të kryente . Morali u bë përcakuesi i formimit dhe i jetgjatësisë së saj . Morali , si çdo kategori tjetër filozofike ka pozitivitetin dhe negativitetin . Nderi , besa e mbajtur , puna , veshja e njëjtë me atë të bashkfshatarëve apo qytetarëve ku jeton , dashuria për kulturën e artin e traxhguar , njohja e historisë së popullit tënd dhe mirnjohja për të parët tanë , gadishmëria deri në flijim për të mbrojtur çdo pllëmbë të tokës mëmë , sjellja e sinqertë dhe pa intriga në punë e shoqëri , ndihma e dashuria për njëri tjetrin në çdo rast që vështërsohet apo keqësohet , ndihma dhe respektimi i të moshuarve , mos cenimi i integritetit të femrave dhe respektimi i tyre etj. përbëjnë treguesit e moralit komunist . Të kundërtit e këtyre përcaktuesve përbëjnë ate borgjez . Tiparet e moralit të ri komunist lindën në luftë dhe qenë një nder faktorët , që siguruan , duke përfshirë edhe femrat në luftë , fitoren mbi fashizmin . Elementët antikomunist , duke mos e njohur moralin e ri komunist dhe duke besuar te ai moral dekadent i tyre , femrave shqiptare u kshilluan , “që t’i mernin edhe djepet me vete”. Nuk ndodhi ashtu . Parizanët e partizanet luftuan krah për krah njëri tjetrit dhe duke mos kursyer as jetën i sollën popullit lirinë , e cila u kishte munguar në shekuj . Pas çlirimit nisën aksionet për ndertimin e vendit , u hapën shkollat për mësim e edukim . Në aksione vërshuan të rinjët e të rejat e mbarë Shqipërisë . Aksionet e rinisë jo vetëm , që ia ndryshuan faqën vendit por u bënë edhe vatra mësimi dhe edukimi . Pjesmarrja e femrave në luftë , në aksione pas çlirimit dhe në shkollat e shumta , që lulëzuan anë e mbanë vendit nuk e kthej shoqërinë në një kope pa orientim e drejtim , përkundazi shoqëria mori një fizionomi të re . Në mes të rinjëve e të rejave dashuria e sinqertë nuk u pengua asnjëherë por lufta ishte luftë , puna ishte punë dhe shkolla ishte shkollë , koha e lirë , aktivitetet gjatë saj , burim kishin knaqësitë e fitoreve . Në ato aktivitete , që karakterizoheshin nga çiltërsia dhe respektimi i përsonalitetit , lindën ato dashuri , që dhanë famile krenare për punën , që bënë për fëmijët , që lindën , rritën e edukuan . Lufta e përbashkët  , fitoret mbi armikun , pjesmarrja në aksione realizimi i detyrave , këto qenë edhe burim i një dashurie të sinqertë i një dashurie bese , solide e jetgjate në mes të rinjëve e të rejave . Lufta , aksionet dhe shkollat , këta tre komponent , flakën nga mendja e shqiptarëve botkuptimin e vjetër mikroborgjez dhe hodhen themelet e një botkuptimi të ri , çka solli dhe një vetëdije tjetër për gjithçka na rrethon . Koncepte të reja lindën dhe u konsoliduan për rininë , për gruan për formimin e konsolidimin e familes . Koncepte të reja lindën dhe u konsoliduan për shoqërinë . Njeriu për njeriun tani nuk ishte ujk por vëlla , shok e mik . Familja tani e tutje nuk formohej me shkuesi e mblesëri por me njohje të rhellë , me besdhënje e besmbajtje . Familja tani mbrohej me ligj dhe i mundësohej jetgjatësia e saj . Luftë e ashpër u në mes të resë e të vjetrës . E vjetëra , me përfaqësuesit e saj, që ishin të përmbysurit , për të mbijetuar nuk pushoi asnjë herë luftën kundër së resë . Ajo shpifte , intrigonte , sabotonte në punë , ngjallte panik , akuzonte për moral vajzat në aksione e shkolla , luftonte të mbante zakonet e vjetra e kanunin fisnor . Si gjithkund edhe në këto drejtime ata dështuan . Rinia me PKSH timoniere kishte marrun në dorë fatet e vendit . Atë s’e pengonte asgjë jo ma mbeturinat e asaj shtrese të përmbysur . Edukimi revolucionar e shkencor bëri , që të krijohet një rini me botkuptim e fizionomi të re . Ajo rini me botkuptim e fizionomi të re u krijua duke zhvilluar kulturën gjithnjë mbi tabanin e trditës së kulturës sonë popullore . Ajo rini me botkuptim e fizionomi të re u krijua duke studiuar historinë e lavdishme të popullit tonë . Ajo rini me botkuptim e fizionomi të re u krijua duke shkatrruar zakonet dhe traditat patrialkale e duke i zëvendësuar ato me zakone e tradita të përparura duke vënë në qëndër të tyre barazinë gjinore dhe ligjet e dialektikës . Ajo rini duke qënë e mbrujtur me tre komponentët mësim , punë , kalitje la gjurmë të pa shlyeshme në histori n e Shqipërisë . Ajo ndertoi Janufrin e Lukovën , dy perla fantastike . Ajo shtrini trase hekurudhash nga Shkodra gjer në Pishkash . Ajo rini mbaroi shkollat për mësues ,që përhapën dritë e dije anë e mbanë vendit , për mjek , që u ndeshën me të gjitha llojet e smundjeve dhe jetgjatësinë nga 40-45 vet e çuan në 70 , për agronom , që transformuan bujqësinë duke e këthyar ate nga ekstensive në intensive , për inxhinier , që vunë bazat e industrisë shumë degëshe dhe i dhanë vendit pavarsi ekonomike , për oficer , që pergatitën një popull ushtar dhe atdheun e kthyen në një fortifikatë  , për art e kulturë , që duke u mbështetur në tabanin kombëtar të artit e kulturës , luftuan ndikimet e huja dhe i dhanë asaj fizionomi e përmbajtje kombëtare . Ajo rini ishte e sakrificave dhe e edukuar me botkuptim dialektik përmbysi gjithçka të vjetër . Ajo rini krijoi atë realitet revolucionar , që gjithçka e transformoi , duke ia përshtatur realitetit e prespektivës . Ajo rini nuk përbuzte punën as vendin ku do punonte . Parulla e saj ishte “ Çdo pllëmbë toke shqiptare është shenjtë dhe jam gati t’i sherbej asaj në çdo cep të saj” . Ajo rini i dha atdheut pejsazh panoramatik në çdo cep të saj . Gjithçka e ndertuar dukej si e skalitur dhe gjithçka e ndertuar u bë objekt frymzimi për për krijusit dhe interpretuasit . Krijimet artistike , që nga skicat ,  tregimet , fabulat , reportazhet , novelat , romanet , dramat , komeditë etj. etj. ..krijuesit e tyre frymëzimin e gjenin në fabrika , uzina , kombinate , në aksione e shkolla . Mendja krijuse , uniteti e lufta kundër së vjetrës konservatore karakterizonin gjithë jetën e shoqërinë . Një tabllo tjetër po jetojmë . Shoqëria është infektuar me dukuri të importura . Droga , prostitucioni , pa siguria , korrupsioni , ryshfetet , papunsia etj. etj. .. janë ulur këmbëkryq në mesin tonë . Këto çdo ditë që po kalon pak e nga pak e shumë e nga shumë po na brejnë dhe një ditë ndoshta do të harrojmë që jemi shqiptarë . Kutura e familja e jonë janë goditur . Familja po krijohet mbi baza interesash dhe kjo është një nder arsyet , që ajo është e pa qëndërueshëme dhe e mbushur me dukuri nga më negativet , që ne , jo vetëm nuk i kemi jetuar por as dëgjuar.

Shqiptari , në të gjitha periudhat , ka patur integritet ,  edhe në gjendje shumë të keqe ekonomike , edhe kurë mund të jetë gjendur pa mbështetje e forcë , për t’u mbrojtur , vajza e ti nuk ka marrur rrugën e prostituimit . Shqiptari bashkudhëtarë ka patur , lahutën , gërrnetën , çiftelinë , tupanin , gajden , zumparen e fyellin . Me këto ai ka festuar festat , me këto ai ka bërë dasmat , me këto ka pritur e përcjellur miqët , me këto ai ka interpretuar ato melodi e kënduar ato këngë ,  që janë bërë nga më të dashurat në jetën e ti . Me ato vegla e ato melodi shqiptari është nisur për në dasëm por është nisur edhe për në luftë . Sot këto vegla po venitën , sot këto vegla janë kthyar në atavizma . Rinia jonë e dikurshme (e aksionit , e punës dhe e mësimit)është kthyar në një rini , që po i largohet traditës dhe dalngadal do ta harroi ate fare . Së pari rinia i ka kthyar shpindën atdheut . Mir të rijë kanë marrur rrugët e botës e mira të tjerë synojnë të largohen , sepse vendi i tyre nuk u siguron kushte jetese . Shumë të rinj e të reja janë përfshirë në një jetë të pa kuptimët . Duke mos patur angazhim jetësor , ata e shkojnë jetën lokaleve ku konsumojnë duhan , pije alkolike e duke kënduar e interpretuar ato melodi e ritme , që po e largojnë kultura jonë tradicionale . Ka plot dukuri , që po na çojnë drejtë degradimit kulturor . Bigbraveri i topçenellit , nuk di të gjejë fjalën më tipike për ta përcaktuar por mjaftohem duke thënë ç’famile janë ato famile , që dakortsohen me vajzat e tyre për të tillë “aktivitet”. Ajo dukuri nuk përputhet me vetëdijën njerëzore . Ka qënë vetëdija njerëzore , që të tilla dukurive i është shmangur . Pedagogjia dhe psikologjia përjashtojnë të tilla dukuri në famile e shoqëri . Burri dhe gruja janë të ndaluar në mënyrë kategorike , që dukuri të tilla të aplikojnë në sy të fëmijëve të tyre jo ma në shoqëri të hapur . Një natë televizori po transmetonte aktivitete të titullura “errësirë nate”.  Ç‘të shohësh? Një skenar shpellash i epokës së gurit. Në nga mezi i viteve 60 dhe fillimi i viteve 70 shkolla shqiptare u reformua nga shtatë veçare në tëtë vjeçare . Në kuadër të ati reformimi dhe revolucionarizimi , në çdo shkollë , në çdo zonë , në ço rreth e gjerë në institucionet më të larta arsimore u organizuan seminare e simpoziume shkencore , për të konsoliduar metodat e mësimdhënjës, mësimnxënjës e edukimin shkencor të nxënësve e studentëve . Në seminarin e organizuar në rretthin e Tropojës unë kasha marr temën “Edukimi ateisto-shkencor nëpërmjet realizimit të bushtit ideologjik në lëndën e biologjisë” . Paraqita plot argumenta e fakte , që hedhnin dritë mbi etapat e kalimit të njeriut nga lemurianët te njeriu i parë . Në diskutimin e temës një nga kolegët e mi më pyeti “Shoku Sylë pas gjitha këtyre argumentave , që ke paraqitur për evolimin e njerit ,ç’farë parashikon , ku do vej njeriu”. Pytja m’u drejtua me seriozitet dhe unë iu përgjegja me seriozitet . “Ndryshimet janë janë gjithfarësh dhe ato ndodhin gjithnjë në përshtatje me kushtet e mjedisit , nuk kam asur literature as nuk më ka thnë kush se prej njeriut do të dali qënje tjetër”pa më shkuar mendja se njeriu mund të rikthehet te stergjyshërit . Ne nuk jemi Itlia as Franca , as Gjermania as Turqia as Rusia e as  Amerika . Shumë nga këto e të tjeraë na kanë pushtuar por kurr nuk kanë arritur të na shkatrrojnë moralin . Sot me slloganin “drejtë botës moderne” po vetdegradojmë .

SYLE GOSTURANI

PËRGJIGJU

Please enter your comment!
Please enter your name here

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.